در سال‌هاي اخير ورزش كوهنوردي در ميان اقشار مختلف جامعه گسترش پيدا كرده و همه هفته افراد زيادي در سراسر ايران به كوه مي‌روند. وجود وسايلي مثل تله‌كابين و هموار شدن جاده‌هاي كوهستاني، رسيدن به ارتفاعات بلند را آسان‌تر كرده و احتمال بروز بيماري‌هايي كه به عنوان بيماري ارتفاع شناخته مي‌شوند را بيشتر از گذشته كرده است.در اين مبحث به انواع اين بيماري‌ها و روش صحيح درمان آنها اشاره مي‌شود.

در كنار دريا فشار هوا 760 ميلي‌ليتر جيوه است. با زياد شدن ارتفاع، هوا رقيق مي‌شود و به همان نسبت ميزان اكسيژن هوا كمتر مي‌گردد. كاهش تدريجي اكسيژن بيشترين تاثيرات خود را بر سيستم تنفسي و قلبي ـ عروقي مي‌گذارد. تنفس در ارتفاعات، تندتر و عميق‌تر مي‌شود و ضربان قلب با نيرو و تعداد بيشتري خواهد زد. هر دو اين مكانيسم‌ها تا حدودي كمبود اكسيژن را جبران مي‌كنند، اما درعوض دفع دي‌اكسيدكربن (2oc) نيز افزايش يافته و اسيديته خون كم مي‌شود (خون‌قليايي شده وph بالا مي‌رود.)

كوه‌گرفتگي حاد

مجموعه علائم سردرد، ضعف مفرط، سرگيجه و تنگي‌نفس، نشانه‌هاي بيماري كوه‌گرفتگي حاد مي‌باشند. سردرد علامت اصلي اين بيماري است. بايد دانست كه به دليل تابش نور خورشيد، كم‌آبي، خستگي و گرسنگي، سردرد در ارتفاعات مشكل شايعي است. فردي كه دچار سردرد است بايد ابتدا استراحت كرده، نوشيدني بنوشد و در صورت ادامه سردرد اگر يكي از علائم ذيل وجود داشت بيماري كوه‌گرفتگي حاد مطرح مي‌شود:

1.‌ تهوع يا استفراغ 2.‌ ضعف يا خستگي مفرط3. سرگيجه يا سياهي رفتن چشم4.‌ بي‌خوابي

عامل اصلي كوه گرفتگي افت فشار هوا و افت اكسيژن خون است.

درمان

فرد دچار كوه‌گرفتگي اگر به ارتفاع پايين برگردانده شود در عرض چند ساعت كاملا خوب مي‌شود، اما براي درمان اين بيماري، بازگشت اجباري نيست. استراحت و استفاده از دارو موجب بهبودي شده و فرد مي‌تواند به صعود ادامه دهد. در‌صورت امكان، 24 ساعت استراحت براي بهبودي كافي است و استفاده از داروها اين روند را تسريع خواهد كرد.نكته مهم اين‌كه فرد دچار كوه‌گرفتگي حاد تنها در صورت بهبودي از اين بيماري مجاز به ادامه صعود است و در غير اين صورت صعود به ارتفاع بالاتر او را در معرض ابتلا به بيماري كشنده اِدم مغزي حاد قرار خواهد داد.بهترين درمان اين بيماري اكسيژن است اگرچه حمل كپسول اكسيژن اصلي‌ترين مانع استفاده از آن مي‌باشد. در صورتي كه حال بيمار بد باشد از استازولاميد (دياموكس) كه نوعي مدر (افزاينده ادرار) است و دگزامتازون با تجويز پزشك مي‌توان مصرف كرد.

دكتر رضا كريمي / متخصص بيماري‌هاي داخلي  و دانشجو فوق تخصص غددو عضو گروه کوه نوردی طبرستان جوان بابل

منبع : http://www.tjbc.blogfa.com/