هرسال در سراسر جهان بيش از يک ميليون بهمن اتفاق مي افتد. وقوع بهمن
رخدادی طبیعی در کوهستان است. در کوه هاي ايران نيز اين روند وجود دارد
و در فصل هاي زمستان و بهار شاهد سقوط بهمن هاي بسياري هستيم. در
کوهستان شمال تهران نيز هر سال بهمن اتفاق می افتد که متاسفانه باعث
مرگ تعدادی از هموطنان می شود.
مهمترين عامل ايجاد بهمن چيست؟
خود شما!
براساس آمار بيشتر بهمن هايي که سبب آسيب و يا کشته شدن انسان ها
شده اند، توسط خود آنها ايجاد شده اند. زماني که هشدارها جدی گرفته نشود،
زماني که عوامل محيطی موثر بر وقوع بهمن به خوبی شناخته نشوند یا به آنها
توجه نشود. وقتی يک اسکي باز از پيست اسکي خارج مي شود تا بر روي برف
هاي نکوبيده اسکي کند، يا يک کوه نورد از مسير مشخص شده صعود خارج
مي شود تا بر روي برف ها از خود ردي به جاي بگذارد و ...
بهمن، می تواند برای شما هم اتفاق بيافتد!


بهمن چگونه اتفاق مي افتد؟
بهمن با حرکت توده هاي برف بر روي شيب، زماني که برف شرايط ناپايداری
بر روی شيب داشته باشد و با تحريک يک عامل خارجی )مانند وزن برف
تازه باريده، باد، وزن يک کوه نورد و ...( ايجاد می شود. وقوع بهمن تابع
شرايط محيط مانند بستر برف، شدت و جهت باد، ميزان برف تازه، عدم اتصال
کريستال های برف تازه باريده به برف قديمی، گرم شدن برف در طول روز،
شيب مناسب و ... است. با حضور اين عوامل کنار يکديگر امکان وقوع بهمن به
شدت افزايش می يابد.
انواع بهمن
بهمن انواع گوناگون دارد، اما بيشتر به دو شکل بهمن پودري و بهمن قالبي
است، بر اساس آمارها بيشتر قربانيان بر اثر وقوع بهمن قالبي کشته شده اند.
بهمن پودري توده ای از برف است که
کريستال های آن به هم نچسپيده اند.
اين بهمن بيشتر در هنگام طوفان يا بلافاصله
بعد از آن ايجاد می شود. اين بهمن شکلی شبيه
8 را برروی شيب ايجاد می کند.
بهمن قالبي به دليل شکست يک لايه برف
بهم پيوسته روي يک لايه برف ضعيف قبلي
ايجاد مي شود. وجود يک خط شکست مشخص
در بالاترين بخش بهمن )تاج بهمن( ساده ترين
راه شناخت اين نوع بهمن مي باشد.
مهمترين عوامل وقوع بهمن کدامند؟
در يک دسته بندي کلي اين عوامل به چهار دسته زير تقسيم مي شوند:
-1 شيب و عوارض منطقه 2- آب و هواي منطقه
-3 نحوه لايه بندي برف 4- انسان ها
-1 شيب و عوارض منطقه
شکل شيب نيز تاثير زيادی در وقوع بهمن دارد. بيشتر بهمن های قالبی در
شيب های محدب ايجاد شده اند.
مناسب ترين شيب براي ايجاد بهمن بين 30 تا 45 درجه )شيب بحرانی( است
و بيشترين تعداد بهمن در اين شيب اتفاق افتاده است.
-2 آب و هواي منطقه
هرچه برف تازه بيشتر ببارد احتمال رخداد بهمن بيشتر می شود.
باد مي تواند حجم زيادي از برف را در يک شيب به روي هم انباشته کند و
خطر بهمن را افزايش دهد.
همواره اولين روز آفتابي بعد از چند روز هواي برفي
خطرناک ترين زمان براي رخداد بهمن است.
دماي پايين، همراه با ريزش برف باعث
مي شود تا برف تازه تحکيم پيدا نکند
و برف تازه مستعد وقوع بهمن باشد.
همچنين افزايش زياد دماي هوا، برف
را شل می کند و باعث مي شود تا برف استحکام خود را از دست بدهد و
احتمال وقوع بهمن افزايش يابد.
بهمن هاي قبلي که در اطراف شما اتفاق افتاده اند، حجم زياد بارش برف تازه
20 سانتي متر يا بيشتر(، برف تازه که در حال بارش است ) 2 سانتي متر در (
ساعت يا بيشتر( نشان دهنده افزايش احتمال وقوع بهمن هستند.
-3 نحوه لايه بندي برف
در طول فصل زمستان برف تازه در معرض
عواملی مانند باد و دماي متغير هوا )در روز
و شب( است به همين دليل به شکل لايه هاي
متفاوتي با استحکام متفاوت بر روي شيب
قرار مي گيرد.
نحوه لايه بندي برف بر روي شيب تاثير بسيار زيادي بر وقوع بهمن دارد. يک
لايه برف تازه بر روي يک بستر ناپايدار مي تواند سبب لغزش لايه رويي و وقوع
بهمن شود.
-4 انسان ها
وقوع بهمن ناشی از بخت و اقبال نيست، بلکه نتيجه تصميم انسان ها است. بر
اساس آمار گردآوري شده، بيش از 90 درصد از بهمن ها که منجر به مرگ يا
صدمه شده اند، توسط انسان ها ايجاد شده اند.
انسانها به دلايل متعددي )مانند نحوه تصميم گيري، عدم آگاهي و آموزش
نامناسب، نگرش و عادت هاي نادرست، عدم انتخاب مسير صحيح و ...( علايم
هشدار دهنده وقوع بهمن را ناديده مي گيرند و با تصميم گيري نادرست سبب
وقوع بهمن مي شوند.
شرايط مستعد وقوع بهمن معمولا چگونه است؟
يک شيب تند که نزديک به خط الراس است و در سايه قرار دارد.
همچنين حجم زيادي از برف تازه توسط باد در آن انباشته شده است.

گرفتار شدن در يک بهمن تنها يک بدشانسي ساده نيست، بلکه بهمن به دلايل
مشخص و در زمان و مکان خاصي اتفاق مي افتد.
اگر شاهد سقوط بهمن روي ديگران بوديد:
• شما نبايد يک قرباني ديگر باشيد. تشخيص دهيد که آيا ورود شما به منطقه
وقوع بهمن ايمني شما را به خطر مي اندازد يا نه؟
• زمان بسيار حياتي است! شما تنها کساني هستيد که مي توانيد در اولين 15
دقيقه حياتي بعد از وقوع بهمن به قرباني کمک کنيد.
• اگر محيط ايمن بود آخرين نقطه رويت فرد را شناسايي کنيد و در مسیر
سقوط بهمن با چشم به دنبال قرباني بگرديد.
• اگر در سطح بهمن قرباني را نيافتيد با استفاده از روش هاي جستجو با سوند
بهمن )يا با استفاده از دستگاه هاي الکترونيکي( به دنبال وي بگرديد.
اگر خودتان گرفتار بهمن شديد:
• فرياد بکشيد و ساير افراد را آگاه سازيد.
• همه تجهيزات )کوله پشتي، باتوم،کلنگ و…( را از خود جدا کنيد.
• سعي کنيد خود را به سمت کناره هاي بهمن بکشانيد.
• سعي کنيد يکي از دستانتان را در مقابل صورت قرار دهيد و زانوها را به سمت
سينه خم کنيد تا فضاي بيشتري براي تنفس در اختيار داشته باشيد.
• اگر نور خورشيد را مي بييند سعي کنيد خودتان را تکان دهيد و به بالاي برف
بکشيد در غيراين صورت انرژي خود را ذخيره کنيد.
• آرام باشيد و به تنفس خود نظم دهيد.
همواره به ياد داشته باشيد:
• در هنگام اجرای برنامه به تمام تغييرات محيط توجه کامل داشته باشيد.
تغيير در شرايط برف و دماي آن مي تواند نشان دهنده افزايش خطر وقوع
بهمن باشد. وضعيت آب و هوا در ارتفاع با کوهپايه ها تفاوت زيادی دارد.
• اجتناب از وقوع بهمن و يا زنده ماندن بعد از رخداد آن نه تنها نياز به داشتن
دانش در مورد بهمن و و دلايل و شرايط وقوع )آب و هوا، برف و لايه بندي آن،
شيب زمين و عوارض موجود بر روي آن(، تجربه صعود در مسيرهاي برفي و
انتخاب مسير صعود و فرود صحيح دارد، بلکه نياز به حضور در يک تيم باتجربه،
و همين طور به همراه داشتن تجهيزات مناسب براي عمليات نجات فرد يا افراد
آسيب ديده است. درغير اين صورت احتمال وقوع بهمن به شدت افزايش يافته
و احتمال نجات يافتن هم کاهش مي يابد.
• تمرين کنيد تا بتوانيد در شرايط نامناسب به کوهستان نرويد. درشرايط
» امروز به کوه نمي روم « ، نامناسب جوي اين جمله را به خود یادآور شوید
• در صورت نیاز به امداد و نجات با شماره 125 تماس بگیرید.